Taxonomie

Rijk: Fungi (Schimmels)
Stam: Basidiomycota
Klasse: Basidiomycetes
Onderklasse: Holobasidiomycetidae
Orde: Agaricales
Familie: Amanitaceae
Soort: Amanita
Ondersoort: Amanitina
Sectie: Phalloideae

Namen

Nederlands: Groene Knolamaniet
Engels: Death Cap
Duits: Grüner Knollenblätterpilz
Spaans: Oronja Verde of Oronja Mortal
Frans: Oronge Verte of Calice de la mort
Italiaans: Tignosa verdognola of Amanita verdognola

Woordherkomst

Van het Latijns phallus (fallus) en het Grieks eidos (vorm): in de vorm van een fallus.

Synoniemen

Agaricus phalloides Vaill. ex Fr. Amanita viridis Pers.

Periode

De paddenstoel komt voornamelijk voor van juli tot oktober.

Kenmerken

Hoed

4-15 cm, stevig, eerst bolvormig en vervolgens uitgespreid tot vlak; de cap vertoond fijne zijdeachtige radiale fibrillen. Vaak zijn grote witte vlokken aanwezig, restanten van het velum. De kleur is kenmerkend olijfgroen maar bestaat ook in wit (albino), groenig, geel, bruin en zandkleurig. De kleur is donker in het midden en wordt lichter naarmate het naar de rand toe gaat. Zijdeachtig wanneer droog, slijmerig wanneer nat.

Lamellen

Lamellen staan los van de steel, wit, dicht opeen en dun

Steel

5-12 hoog, 1-3 cm dik, wordt breder naar de basis toe. Kleur varieert van wit of groenachtig met zijn kenmerkende fijne streepjes structuur. In een jong stadia is de steel vol maar hoe ouder hoe holler van binnen.

Ring

Vlezige en afhangende ring, wit, kwetsbaar en niet altijd aanwezig.

Sporen

Wit

Beurs (Volva)

Zakvormig, dun en wit. Meestal zit het stevig vast om de steelvoet en vaak verscheurd.

Vlees

Eerst stevig maar hoe ouder hoe slapper. Wit van kleur. Geurloos wanneer jong, dan met een lichte honingachtige vieze geur en later een ranzige lijkachtige geur. Zoete smaak.

Leefomgeving

Het prefereert loofbossen en vooral beuken, eiken en kastanje maar is ook te vinden in naaldbossen.

Eetbaarheit
Toxiciteit

Dodelijk giftig. Verantwoordelijk voor de meeste sterfgevallen bij het nuttigen van paddenstoelen. Een kleine hoeveelheid van deze paddenstoel kan dodelijk zijn door vergiftiging van de lever. De eerste symptomen zijn hevige buikpijn, braken en diarree. Deze treden acht tot twaalf uur na consumptie op, maar het is niet ongewoon dat pas 24 uur na het eten van de paddenstoel de gevolgen zichtbaar worden. De diarree en maagkrampen verdwijnen na een tijdje weer. Periodes van ziek zijn wisselen zich af met periodes van zich beter voelen. Toch gaat de toestand langzaam achteruit en na enkele dagen verschijnen de symptomen van een leveraandoening. Na vier tot vijf dagen heeft de toxine de lever en de nieren ernstig beschadigd. Het voor de dodelijke gevolgen verantwoordelijke mycotoxine van de groene knolamaniet is alfa-amanitine, dat de werking van een bepaalde RNA-polymerase blokkeert, maar daarnaast bevat de paddenstoel nog zeven andere toxinen. Ongeveer 15% van de slachtoffers sterft binnen tien dagen na het eten van de paddenstoel. Degenen die het overleven herstellen nooit meer volledig. Ondanks verbeterde behandelmethodes sterven er in Nederland nog steeds mensen als gevolg van het eten van de Groene Knolamaniet. Direct na de eerste symptomen moet de maag leeggepompt en actieve kool geslikt worden. Een ruime hoeveelheid vocht toedienen is belangrijk om de uitscheiding van amatoxine via de nieren te bevorderen. Daarnaast kunnen verschillende medicijnen, zoals penicilline en cefalosporine, gebruikt worden. Een werkzaam tegengif van plantaardige oorsprong is silibinine (een inhouddstof van een extract van de mariadistel). Bij te ver voortgeschreden leverbeschadiging is levertransplantatie vaak nog de enige remedie. Als er niet wordt ingegrepen raakt het slachtoffer in coma, waarna enkele dagen later de dood kan intreden. Bron: Wikipedia

Wetenswaardigheid

Een Canadees geleerde is al jaren bezig om Amatossine in kaart te zetten om te begrijpen hoe deze giftige stof werkt. De intentie van dit onderzoek is erg ambitieus en heeft als doel om vooral te begrijpen hoe de werking van deze stof invloed heeft op de levercellen wat uiteindelijk lijdt tot de vernietiging ervan. Dit alles om te kijken of dezelfde giftige stof gebruikt kan worden als middel om kankercellen af te breken.

De enige dieren die geen enkel probleem ondervinden bij het nuttigen van de Groene Knolamaniet zijn slakken. Dit kan eenvoudig uitgelegd worden doordat slakken geen lever hebben.